Misleidingen als teken van de eindtijd

Met het oog op de eindtijd waarschuwt de Bijbel opvallend vaak dat gelovigen zich niet moeten láten misleiden. In de beroemde eindtijdrede van de Here Jezus doet Hij dat zelfs drie keer. Toen de discipelen aan Jezus vroegen hoe zij nu konden weten wanneer Jezus terug ging komen, begon Hij niet met de opsomming van rampen en ziektes als voortekenen van die eindtijd. Nee, Zijn eerste woorden waren “Pas op dat niemand u misleidt.” (Mattheüs 24:4).

En de apostelen Paulus, Petrus, Johannes en Judas waarschuwen de gelovigen ook volop. Eén tekst als voorbeeld. “Want er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zoeken wat het gehoor streelt… en zij zullen hun gehoor van de waarheid afkeren en zich keren tot verzinsels” (2 Tim 4:3-4).Misleiding komt uit de trukendoos van de duivel en is bedoeld om gelovigen in verwarring te brengen. Hij begon er al mee in de hof van Eden bij Eva. En Paulus zegt dat de duivel tactieken heeft die ons niet onbekend zouden moeten zijn (2 Cor 2:11). We moeten anno 2026 meer dan ooit alert zijn op misleidingen. Het vergif komt niet alleen van buiten, uit de wereld. Het komt ook via preekstoel, boeken, podcasts en Bijbelscholen naar ons toe.

Misleiding is een realiteit

Het is nuttig om stil te staan bij misleidingen in onze tijd die met onze theologie te maken hebben. Wie de Bijbel serieus leest moet beseffen dat wij in een tijd leven dat we van alle kanten misleid kúnnen worden. Het is opvallend dat de Schrift niet alleen waarschuwt dát er misleiding is, maar ook laat zien hoe subtiel, vroom en overtuigend die kan zijn. Door de hele kerkgeschiedenis heen is er al misleiding geweest, maar de Bijbel vertelt ons dat dit in de eindtijd alleen maar meer zal worden. Misleiding komt vrijwel altijd van mensen die niet eens in de gaten hebben dát ze aan het misleiden zijn. Denk even aan de brieven van Jezus aan Sardis en Laodicea (Openbaring 3). Die gemeenten hadden niet door dat ze een dood geloof en een blinde vlek hadden. En het is ook onze Heer die in Math 7:21-23 zegt dat misleiding gepaard kan gaan met indrukwekkende tekenen en wonderen.

Hoe gemakkelijk gaan we ervan uit dat genezingswonderen en profetie in Gods Koninkrijk automatisch van God zouden zijn. Integendeel, juist daar ligt een risico.

De apostel Johannes waarschuwt in 1 Johannes 4:1 “Beproef de geesten of zij uit God zijn.”

Dat impliceert dat niet alles wat geestelijk lijkt, ook daadwerkelijk van God komt. Er is toetsing nodig, onderscheidingsvermogen.

Misleiding begint in ons denken

In 2 Korinthe 2:11 schrijft Paulus dat de gedachten van de duivel ons niet onbekend moeten zijn. Dan wijst hij naar het begin van de Schrift waar de duivel de woorden van God half citeerde (naar Eva toe) en er eigen dingen aan toevoegde. Dat doet hij nog steeds, zo maakt Paulus duidelijk. Het gaat niet alleen om openlijke leugens. Die kun je nog gemakkelijk herkennen. Verdraaiingen, verschuivingen en subtiele accenten die super aantrekkelijk klinken, dát is het vergif van misleiding en die zijn moeilijk te ontmaskeren.

Misleiding gaat vaak samen met vrome taal. In 1 Timotheüs 4 spreekt hij over “misleidende geesten en leringen van demonen”. Dat klinkt zwaar, maar de context laat zien dat het gaat om leringen die binnen de geloofsgemeenschap opkomen en geloofwaardig lijken.

In 2 Thessalonicenzen 2 (vers 10 en 11) zegt hij dat mensen worden misleid “omdat zij de liefde voor de waarheid niet hebben aanvaard”. Hier ligt een sleutel. Bescherming tegen misleiding is niet alleen een kwestie van kennis, maar van houding. Wie de Waarheid niet liefheeft, wordt kwetsbaar voor vervalsing. Aan Timotheüs schrijft hij een hele brief (2^eTimotheüs brief) met waarschuwingen over de ‘laatste dagen’ (de eindtijd). En hij geeft zijn geestelijke zoon deze tip (3:14): “Blijft u echter bij wat u geleerd hebt en waarvan u verzekerd bent, omdat u weet van wie u het geleerd hebt”.Vasthouden aan de Schrift is dus heel belangrijk om stand te houden in die eindtijd.

Misleiders (ook de onbewuste misleiders) gebruiken vaak Bijbelteksten. Ze klinken dus vertrouwd en mooi. Maar ze worden uit hun context gehaald en staan vaak ‘haaks’ op de totale boodschap van de Schrift.

Misleiding is een ondermijnende kracht

De apostel Petrus legt de nadruk op het destructieve karakter van misleiding binnen de gemeente. In 2 Petrus 2 beschrijft hij valse leraren die heimelijk verderfelijke afwijkingen invoeren. Het woord ‘heimelijk’ is cruciaal. Misleiding komt zelden frontaal binnen; ze sluipt naar binnen. Ze nestelt zich in bestaande structuren, gebruikt bekende woorden (Bijbelteksten), maar geeft er een andere inhoud aan.

Petrus wijst ook op motieven: hebzucht, eigenbelang, status. De Waarheid wordt buigzaam als er diep in ons hart motieven gaan spelen die we soms zelfs niet eens in de gaten hebben.

In zijn eerste brief roept Petrus op tot nuchterheid en waakzaamheid (1 Petrus 5:8). De tegenstander wordt daar beschreven als een brullende leeuw, maar vooral in zijn tweede brief heeft hij het over het werk van de duivel door misleiding en beïnvloeding van de kerk van binnenuit. De duivel als de engel van het licht, zoals Paulus zegt in 2 Cor 11:14.

De rode draad

Wanneer je al deze lijnen bij elkaar brengt, dan ontstaat er een duidelijk beeld.

Misleiding:

• komt vaak in een vrome verpakking;
• spreekt de geloofstaal die vertrouwt klinkt;
• kan begeleid worden door bovennatuurlijke ervaringen;
• werkt via ons denken, stuurt onze interpretatie en overtuiging;
• nestelt zich ongemerkt en geleidelijk in de kerk; en
• maakt dat het hele deeg aangetast wordt (een weinig zuurdeeg doet dat al).

Onze wapens?

Hoe wapen je je dan tegen dit soort dingen? Je kunt voortdurend valse leer bestuderen om het te kunnen ontmaskeren. Maar je kunt veel beter het échte bestuderen.

De Bijbel wijst de weg van bescherming. Jezus zegt in Johannes 10 dat Zijn schapen Zijn stem kennen. Dat is geen puur intellectuele herkenning, maar relationele vertrouwdheid.

Daar ligt misschien wel de diepste sleutel: bescherming tegen misleiding ligt niet alleen in het kunnen analyseren en ontmaskeren van de gevaren, maar in nauwe verbondenheid met de Waarheid zelf. Die mogen we als een gordel om ons middel dragen (Efeze 6:14).

Geen angst, maar waakzaamheid

Misleiding is dus voor ons geen theoretisch onderwerp, maar een actuele realiteit – in de kerk én in de samenleving. Misleiding vermomt zich als iets goeds en daarom vraagt het van ons dat we voortdurend alert blijven. En laten we ook niet vergeten dat waarschijnlijk de meeste christenen niet eens door hebben dat ze misleid zijn of misleiding verspreiden. Zedekia had ook niet door dat de Geest van God van hem geweken was (1Kon 22:24). Daarom hebben wij in onze tijd die éne gave van de Geest extra nodig: het kunnen onderscheiden van geesten (1 Cor 12:10).

De Bijbel roept niet op tot angst, maar tot waakzaamheid. Niet tot wantrouwen tegenover alles, maar tot geoefend onderscheidingsvermogen. Niet tot afstand, maar tot verdieping.Wie de waarheid liefheeft, leert haar herkennen – ook wanneer ze wordt nagebootst. En… hoe meer we als discipelen dicht bij Hem leven, hoe dichter we bij Dé Waarheid zijn.

Soorten misleidingen