ConCeption

Wie schrijft die blijft... of toch niet?

Terug

Het kapitalisme heeft zijn langste tijd gehad!

Gepubliceerd op: 2 januari 2012
Categorie: Leadership

Het zal u niet zijn ontgaan: de Occupy beweging roert zich. Met kampeeracties op Wallstreet in New York City kregen ze hun eerste bekendheid en intussen is de beweging actief in tientallen Westerse landen. Twintigers, dertigers en veertigers protesteren tegen de zelfzucht van de maatschappelijke elite en tegen de uitwassen van het kapitalisme waarbij banken en bonussen symbool staan voor allerlei misstanden die zij zien in de Westerse samenleving. Occupy zelf zal wel weer overwaaien, maar de onvrede die aan de basis ligt van deze beweging is veel breder dan Occupy zelf en die waait niet zo snel over.

Ik noem deze – op zichzelf nog steeds kleinschalige – protestactie omdat het een van de bewijzen is dat er verandering op komst is in de samenleving. Er waait een ontevredenheidswind door de Westerse landen die zich keert tegen gevestigde elite en instituties, ook politiek. En de financiële en economische crisis in de Zuid-Europese landen, en de machteloosheid van de versplinterde Europese besluitvorming, zal de maatschappelijke onvrede alleen nog maar verder laten groeien. Het zou zomaar kunnen dat dit de opmaat is naar een Westerse economische en politieke chaos waaruit de roep ontstaat om een ‘sterke man’ die aan die warboel (en onrechtvaardigheid) een einde moet maken.

Het gaat me niet om het inkleuren van de vele Bijbelse scenario’s die ook in de richting wijzen van de roep om 'sterke mannen'. Waar ik wel op wil wijzen is dat leiderschap en bedrijfsvoering die gebaseerd zijn op de klassieke kapitalistische uitgangspunten hun langste tijd hebben gehad. Het moet en kan ook helemaal anders. De ideeën en idealen achter kibboetsen en coöperaties zouden straks wel weer eens heel actueel kunnen worden. Ik ben in mijn carrière een keer directeur geweest bij een bedrijf waarbij de werknemers de eigenaars waren van het bedrijf en ik benoemd werd door de Ondernemingsraad. En op dit moment ben ik commissaris bij een bedrijf dat helemaal is opgezet vanuit een rentmeestersgedachte, de Breman installatiegroep (1.600 medewerkers in 38 bedrijven). Het bedrijfsmodel van Breman is een alternatief voor alles waar de Occupybeweging tegen protesteert. Breman zag vanaf de oprichting in 1925 zijn medewerkers als het belangrijkste kapitaal en daarom heeft de tweede generatie, de vijf broers Breman (als aandeelhouders), sinds 1972 een uniek systeem ingevoerd waarbij aandeelhouders en medewerkers gelijke zeggenschap over het bedrijf hebben. En de winst wordt ook gelijk verdeeld. Het medewerkersdeel wordt uitgekeerd aan die medewerkers, maar het winstdeel van de aandeelhouders blijft als eigen vermogen in het bedrijf. De aandeelhouders krijgen een marktconform rendement op dat geïnvesteerde vermogen. Het Bremansysteem zit zeer ingenieus in elkaar en is gebaseerd op hoge betrokkenheid van medewerkers bij het bedrijf en de bedrijfsvoering. Het model voorkomt ook dat hebzucht en machtsdenken de overhand krijgen en juist daarom is dit model zijn tijd zover vooruit.

Maar zelfs los van dit voorbeeld zal het duidelijk zijn dat het hoog tijd wordt dat bedrijven op een andere manier georganiseerd worden. De uitwassen van de ‘mammom’, de magnetische aantrekkingskracht van macht en het grote geld, hebben onze samenleving aan het randje van de afgrond gebracht. Maar de nooduitgang is nog niet echt zichtbaar. Want tijdens de noodzakelijke verbouwing willen we de verkoop immers wel voortzetten! Fors inleveren op welvaart is voor ons Westerlingen geen aantrekkelijke gedachte! Toch gaan we een tijd tegemoet waarbij we wellicht voor het eerst zullen constateren dat de kinderen genoegen moet nemen met ‘minder’ dan hun ouders. We moeten leren achteruit voetballen! En dat vereist volgens mij een nieuw soort leiderschap! Daar moeten de eerste theorieboeken nog over worden geschreven!

Jan-Willem Grievink
Hoofdredacteur Leadership
 

Reacties

Er zijn nog geen reacties op deze blog

Reageer op deze blog


Verplicht maar verborgen